سرویس فرهنگ و نشر خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، بازار ملزومات حوزه چاپ و نشر در هفته جاری با افزایش قیمت در برخی نهادههای اصلی همراه بود. مهمترین تغییر در این بازار به کاغذ تحریر مربوط میشود؛ جایی که قیمت هر بند کاغذ ۷۰ گرمی حدود ۳۰۰ هزار تومان افزایش یافته و نرخ آن در قطع ۷۰×۱۰۰ به مرز ۶ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان رسیده است.
این افزایش در شرایطی رخ داده که قیمت کاغذ طی هفته جاری نوسان شدیدی نداشته، اما عبور قیمت هر بند کاغذ تحریر از مرز ۶ میلیون تومان و نزدیک شدن آن به محدوده ۶ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان، همچنان برای فعالان صنعت چاپ و نشر نشانه مطلوبی محسوب نمیشود. کاغذ یکی از اصلیترین نهادههای تولید کتاب است و تغییر قیمت آن بهطور مستقیم بر هزینه چاپ و در نهایت قیمت عرضه کتاب اثر میگذارد.
کاغذ؛ همچنان مهمترین عامل هزینهای
براساس قیمتهای اعلامشده، هر بند کاغذ تحریر ۷۰ گرمی در قطع ۷۰×۱۰۰ حدود ۶ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان و در قطع ۶۰×۹۰ حدود ۵ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان معامله میشود. قیمت کاغذ ۸۰ گرمی نیز در همین دو قطع بهترتیب حدود ۸ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان و ۷ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان است.
اختلاف قیمت میان انواع کاغذ نشان میدهد که انتخاب نوع و گرماژ کاغذ میتواند سهم قابلتوجهی در هزینه نهایی تولید داشته باشد. برای ناشرانی که با تیراژهای بالا فعالیت میکنند، حتی افزایش چندصد هزار تومانی قیمت هر بند میتواند در مجموع هزینه تولید را به شکل محسوسی افزایش دهد.
در کنار کاغذ، بازار مرکب نیز همچنان قیمتهای بالایی دارد. هر کیلوگرم مرکب رنگی گلاسه ایرانی حدود یک میلیون و ۳۲۰ هزار تومان و مرکب مشکی گلاسه حدود یک میلیون و ۲۰ هزار تومان قیمتگذاری شده است. مرکب رنگی تحریر نیز حدود یک میلیون و ۱۱۰ هزار تومان و مرکب مشکی تحریر حدود ۸۵۵ هزار تومان عرضه میشود.
مرکبهای خارجی نیز بسته به برند و کیفیت در محدوده ۷۸۰ هزار تومان تا یک میلیون و ۲۱۰ هزار تومان قرار دارند. بنابراین، حتی در شرایطی که بازار کاغذ در یک هفته مشخص با جهش شدید روبهرو نباشد، هزینه سایر مواد مصرفی چاپ همچنان میتواند فشار قابلتوجهی بر هزینههای تولید وارد کند.
در بخش ملزومات چاپ نیز قیمت زینک و چسب در سطح قابلتوجهی قرار دارد. هر قطعه زینک دوورقی حدود ۴۳۰ تا ۴۴۰ هزار تومان و زینک چهارونیمورقی حدود ۸۰۰ تا ۸۵۰ هزار تومان معامله میشود.
چسب سرد ایرانی نیز حدود ۳۶۶ هزار تومان و چسب گرم حدود ۴۱۰ هزار تومان قیمت دارد. اگرچه سهم هر یک از این اقلام در هزینه نهایی یک کتاب با توجه به نوع چاپ، قطع، تعداد صفحات و تیراژ متفاوت است، اما مجموع این هزینهها در کنار کاغذ و مرکب، تصویر روشنتری از فشار هزینهای موجود بر صنعت چاپ ارائه میدهد.
افزایش قیمت نهادههای تولید را نمیتوان صرفاً در قالب رشد قیمت یک قلم از ملزومات چاپ بررسی کرد. هزینه تولید کتاب حاصل مجموعهای از هزینههای کاغذ، چاپ، مرکب، زینک، صحافی، دستمزد و سایر خدمات است و افزایش هر یک از این بخشها میتواند حاشیه سود ناشر را کاهش دهد یا بخشی از هزینه را به قیمت نهایی کتاب منتقل کند.
بازار فعلی ملزومات چاپ و نشر نشان میدهد که حتی در صورت آرام شدن مقطعی بازار کاغذ، سطح قیمت سایر نهادهها همچنان بالاست. بنابراین، مسئله اصلی برای صنعت نشر تنها نوسان هفتگی قیمت کاغذ نیست، بلکه تثبیت هزینههای تولید در سطوحی است که ادامه فعالیت اقتصادی ناشران و چاپخانهها را با چالش مواجه میکند.
در چنین شرایطی، هر افزایش جدید در قیمت کاغذ یا سایر مواد اولیه میتواند فاصله میان هزینه تولید و قدرت خرید مخاطب را بیشتر کند؛ مسئلهای که در نهایت ممکن است هم بر تصمیم ناشران برای چاپ عناوین جدید و هم بر دسترسی مخاطبان به کتاب اثر بگذارد.