به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، بازار ملزومات چاپ و نشر در شرایطی هفته جاری را پشت سر میگذارد که هرچند سرعت تغییر قیمت برخی اقلام کاهش یافته، اما قیمت مواد اولیه همچنان در سطوحی قرار دارد که برای ناشران، چاپخانهها و دیگر فعالان این زنجیره، فشار قابل توجهی ایجاد میکند.
در صدر این بازار، کاغذ تحریر قرار دارد؛ کالایی که سهم زیادی در هزینه تولید کتاب و بسیاری از محصولات چاپی دارد. براساس قیمتهای جاری بازار، هر بند کاغذ تحریر ۷۰ گرمی در قطع ۷۰×۱۰۰ حدود ۶ میلیون و ۱۰۰ هزار تومان و در قطع ۶۰×۹۰ حدود ۵ میلیون و ۱۰۰ هزار تومان قیمت دارد. کاغذ ۸۰ گرمی نیز در قطع ۷۰×۱۰۰ حدود ۸ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان و در قطع ۶۰×۹۰ حدود ۷ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان عرضه میشود.
این ارقام با نرخهای ثبتشده در بازار کاغذ نیز همخوانی دارد، این سطح قیمت درحالی رقم خورده که در ماههای اخیر بازار کاغذ با افزایشهای قابل توجه روبهرو بوده است. گزارشهای منتشرشده در ماههای گذشته نیز از رسیدن قیمت کاغذ تحریر ۷۰ گرمی ۷۰×۱۰۰ به محدوده ۶ میلیون تومان و افزایش فشار هزینهای بر زنجیره نشر حکایت داشتند.
مرکب؛ هزینهای که در کنار کاغذ رشد کرده است
دومین بخش مهم بازار، مرکب چاپ است. هر کیلوگرم مرکب رنگی گلاسه ایرانی حدود یکمیلیون و ۳۲۰ هزار تومان، مرکب مشکی گلاسه حدود یکمیلیون و ۲۰ هزار تومان، مرکب رنگی تحریر حدود یکمیلیون و ۱۱۰ هزار تومان و مرکب مشکی تحریر حدود ۸۵۵ هزار تومان قیمت دارد.
مرکبهای خارجی نیز بسته به برند و کیفیت، در محدوده ۷۸۰ هزار تا یکمیلیون و ۲۱۰ هزار تومان عرضه میشوند؛ بنابراین حتی در شرایطی که کاغذ در هفته جاری نوسان شدیدی نداشته، سایر نهادههای اصلی چاپ همچنان هزینه قابل توجهی به تولید تحمیل میکنند.
در بخش ملزومات چاپ، هر قطعه زینک دوورقی حدود ۴۳۰ تا ۴۴۰ هزار تومان و زینک چهارونیمورقی حدود ۸۰۰ تا ۸۵۰ هزار تومان معامله میشود. چسب سرد ایرانی نیز حدود ۳۶۶ هزار تومان و چسب گرم حدود ۴۱۰ هزار تومان قیمت دارد.
اهمیت این اقلام از آن جهت است که افزایش قیمت آنها تنها به یک مرحله از فرآیند تولید محدود نمیشود؛ بلکه در مجموع هزینه چاپ، صحافی و آمادهسازی محصول نهایی را افزایش میدهد. گزارشهای بازار نیز در ماههای اخیر از افزایش همزمان قیمت برخی اقلام مانند زینک، مرکب و چسب در کنار کاغذ خبر دادهاند.
در این میان اما باید گفت که ثبات هفتگی به معنای ارزانی نیست، نکته مهم در تحلیل وضعیت فعلی صنعت چاپ و نشر، تفکیک ثبات قیمت از کاهش هزینه است. ثابت ماندن نسبی قیمتها در یک هفته، زمانی اهمیت اقتصادی دارد که بازار در سطح قابل قبولی قرار داشته باشد؛ اما وقتی قیمت مواد اولیه به سطوح بالا رسیده، ثبات در همان سطح نیز به معنای تداوم فشار بر تولیدکننده است.
در واقع، ناشر و چاپخانهدار با یک مسئله دوگانه مواجهاند؛ از یک سو نمیتوانند تمام افزایش هزینه تولید را بلافاصله به قیمت نهایی کتاب یا محصول چاپی منتقل کنند و از سوی دیگر، خرید مواد اولیه با سرمایه در گردش بیشتری نسبت به گذشته انجام میشود، نوسان قیمت کاغذ حتی شیوههای معمول تسویهحساب و برنامهریزی تولید را تحت تأثیر قرار داده است.
از منظر اقتصادی، کاغذ همچنان مهمترین متغیر هزینهای در تولید بسیاری از کتابهاست، اما نباید اثر تجمعی سایر نهادهها را نادیده گرفت. زمانی که کاغذ، مرکب، زینک و مواد صحافی همزمان گران باشند، حتی اگر هرکدام به تنهایی افزایش شدیدی نداشته باشند، مجموع هزینه تولید افزایش مییابد.
چشمانداز بازار
در شرایط فعلی، مسئله اصلی صنعت چاپ و نشر فقط قیمت امروز کاغذ نیست؛ بلکه قابلیت پیشبینی هزینه تولید است. نوسان یا سطح بالای قیمت مواد اولیه، برنامهریزی بلندمدت ناشر و چاپخانه را دشوار میکند و ریسک سرمایهگذاری روی عناوین جدید را افزایش میدهد.
بنابراین، حتی اگر قیمت کاغذ در هفتههای آینده در همین محدوده تثبیت شود، نمیتوان آن را نشانه بازگشت آرامش به بازار دانست. برای کاهش فشار بر صنعت، علاوه بر تأمین پایدار کاغذ، کنترل هزینه و دسترسی مناسب به سایر نهادهها، ثبات در سیاستهای ارزی و تجاری مرتبط با واردات مواد اولیه و ایجاد شفافیت بیشتر در زنجیره توزیع اهمیت دارد.
در مجموع، بازار این روزها، تصویری از ثبات نسبی در یک سطح قیمتی بالا ارائه میدهد؛ شرایطی که برای صنعت چاپ و نشر به معنای ادامه فعالیت در محیطی پرهزینه است. تا زمانی که هزینه مواد اولیه کاهش معناداری پیدا نکند یا امکان انتقال منطقی این هزینهها به قیمت نهایی فراهم نشود، فشار بر حاشیه سود ناشران و چاپخانهها و در نهایت بر قیمت و شمارگان محصولات فرهنگی ادامه خواهد داشت.