امین آصفی در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) با اشاره به وضعیت کنونی صنعت نشر، عنوان کرد: کاهش چشمگیر فروش کتاب، رکود اقتصادی گستردهای را در صنعت نشر ایجاد کرده است. این رکود تنها ناشران را درگیر نکرده، بلکه تمام زنجیره وابسته به نشر از چاپخانهها، لیتوگرافیها، شرکتهای حملونقل، کتابفروشان و مراکز پخش را نیز با خسارتهای جدی روبهرو کرده است.
وی با بیان اینکه وقتی کتاب، فروش نرود، همه زنجیره چرخه اقتصادی آسیب میبیند، ادامه داد: کاهش قدرت خرید خانوادهها و شرایط اقتصادی کشور موجب شده، کتاب از سبد خرید بسیاری از مردم حذف شود یا خرید آن به حداقل برسد. در چنین شرایطی، ناشران دیگر قادر نیستند چرخه تولید و انتشار کتاب را ادامه دهند و حتی اداره یک بنگاه اقتصادی کوچک نیز برای آنها دشوار شده است.
آصفی، با اشاره به کاهش حمایتهای دولتی افزود: در سالهای گذشته، خریدهای سازمانی کتاب از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، کتابخانهها و سایر دستگاهها، بخشی از بازار نشر را فعال نگه میداشت، اما به دلیل محدودیتهای بودجهای، این خریدها تقریباً متوقف شده و ناشران یکی از مهمترین منابع درآمدی خود را از دست دادهاند.
وی یکی دیگر از مشکلات جدی ناشران را افزایش چکهای برگشتی دانست و گفت: تعداد چکهای برگشتی، حتی با مبالغ پایین، به شکل قابل توجهی افزایش یافته است. این موضوع محاسبات مالی ناشران را بر هم زده و نقدینگی آنها را با بحران مواجه کرده است؛ علاوه براین مشکلات ناشی از اختلالات و حملات سایبری به برخی بانکهایی که ناشران در آنها حساب داشتند نیز شرایط را دشوارتر کرده است.
مدیرمسئول انجمن فرهنگی ناشران آموزشی، ادامه داد: ادامه این وضعیت میتواند به تعدیل نیرو، تعطیلی دفاتر نشر و حتی توقف کامل فعالیت برخی ناشران منجر شود؛ اتفاقی که برای فرهنگ کشور بسیار نگرانکننده است.
آسیب مضاعف به ناشران آموزشی
آصفی، درباره وضعیت ناشران آموزشی گفت: ناشران این حوزه بیش از سایر بخشها آسیب دیدهاند، تعطیلی مدارس و مراکز آموزشی موجب شده، ارتباط مستقیم دانشآموزان با معلمان کاهش یابد و در نتیجه، توصیه به استفاده از کتابهای کمکآموزشی نیز کمتر شود.
وی افزود: آموزش مجازی هرگز نتوانسته جایگزین کامل آموزش حضوری باشد، زمانی که دانشآموز در مدرسه حضور ندارد، انگیزه کمتری برای مطالعه، تمرین و استفاده از کتابهای آموزشی پیدا میکند و معلمان نیز امکان پیگیری و درخواست منابع تکمیلی را مانند گذشته ندارند، این شرایط مستقیماً بر بازار کتابهای آموزشی تأثیر گذاشته است.
فایلفروشی؛ تهدید جدی برای نشر آموزشی
مدیرمسئول انجمن فرهنگی ناشران آموزشی در ادامه، انتشار غیرقانونی فایل کتابها را یکی دیگر از مهمترین تهدیدهای صنعت نشر عنوان کرد و گفت: طی دوسه سال اخیر، فایل بسیاری از کتابهای آموزشی در کانالهای تلگرامی، گروههای واتساپی و سایر شبکههای اجتماعی در فضای مجازی، رایگان یا با مبالغ بسیار ناچیز عرضه میشود.
وی توضیح داد: ممکن است، کتابی که قیمت آن حدود ۵۰۰ هزار تومان است، تنها با چند هزار تومان یا حتی رایگان در این کانالها منتشر شود، این اقدام مصداق آشکار سرقت آثار فرهنگی است و خسارت سنگینی به ناشران وارد میکند.
آصفی، ادامه داد: اگرچه ناشران از مسیرهای قانونی این موارد را پیگیری میکنند، اما به دلیل فعالیت بسیاری از گردانندگان این کانالها در خارج از کشور، شناسایی و برخورد با آنها بسیار دشوار است. علاوه بر این، چاپ غیرقانونی کتاب نیز همچنان یکی از معضلات جدی صنعت نشر به شمار میرود.
گرانی کاغذ و توقف نمایشگاهها
وی گرانی و کمبود کاغذ را از دیگر عوامل فشار بر ناشران عنوان کرد و گفت: افزایش مدام قیمت کاغذ هزینه تولید کتاب را به شدت افزایش داده و فعالیت ناشران را با مشکلات فراوانی مواجه کرده است.
آصفی، همچنین به تأثیر منفی برگزار نشدن نمایشگاه کتاب اشاره کرد و افزود: نمایشگاه کتاب علاوه بر نقش فرهنگی، یکی از مهمترین فرصتهای درآمدزایی برای ناشران محسوب میشود و وقفه در برگزاری آن نیز آسیب قابل توجهی به اقتصاد نشر وارد کرده است.
درخواست حمایت فوری از صنعت نشر
مدیرمسئول انجمن فرهنگی ناشران آموزشی در پایان از مسئولان خواست با اتخاذ تصمیمهای حمایتی، از تعطیلی بیشتر ناشران جلوگیری کنند.
وی گفت: خرید کتاب از ناشران از سوی دستگاههای دولتی، برگزاری منظم نمایشگاه کتاب، تأمین کاغذ یارانهای، پرداخت تسهیلات کمبهره و حتی کمکهای بلاعوض، ازجمله اقداماتی است که میتواند به احیای صنعت نشر کمک کند.
آصفی، بیان کرد: حال نشر کشور خوب نیست. اگر امروزه برای حمایت از ناشران اقدام نشود، هر روز شاهد کوچکتر شدن خانواده نشر خواهیم بود. امیدواریم مسئولان هرچه سریعتر تدابیر مؤثری بیندیشند تا صنعت نشر دوباره به رونق گذشته بازگردد و فعالان این حوزه بتوانند با امید بیشتری به فعالیت خود ادامه دهند.