سرویس فرهنگ و نشر کتاب خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، عارف ایمانی، مدیرمسئول انتشارات سمردیس: در روزگاری که از فرهنگ، کتاب و مطالعه سخن گفته میشود، پرسشی اساسی همچنان بیپاسخ مانده است؛ جایگاه ناشران خصوصی در این میان کجاست؟
ناشر خصوصی ، تنها صاحب یک مجوز نشر نیست. او سرمایهگذار فرهنگ است؛ کسی که با سرمایه شخصی، با امید، با عشق و با پذیرش ریسکهای فراوان، تصمیم میگیرد کتابی را منتشر کند که شاید هیچ تضمینی برای بازگشت هزینههایش وجود نداشته باشد. او از میان صدها اثر، با حساسیت انتخاب میکند، بارها متن را میخواند، ویرایش میکند، برای طراحی جلد و صفحهآرایی زمان میگذارد، مجوزها را دریافت میکند، هزینههای چاپ را میپردازد و در نهایت کتابی را روانه بازار میکند که باور دارد میتواند چیزی به فرهنگ این سرزمین اضافه کند.
اما سؤال اینجاست ؛ نتیجه این همه تلاش چیست؟
واقعیت تلخ این است که بسیاری از ناشران خصوصی، حتی پس از انتشار آثار ارزشمند، همچنان دیده نمیشوند. نه از آن جهت که کیفیت آثارشان پایین است، بلکه چون نامشان هنوز به یک برند بزرگ تبدیل نشده است
امروز در بازار نشر، نام برخی ناشران به اندازهای شناخته شده است که مخاطب تنها با دیدن لوگوی آنها به کتاب اعتماد میکند؛ این اتفاق حاصل سالها فعالیت و تلاش است و ارزشمند نیز هست؛ اما آیا این به آن معناست که ناشران دیگر نباید فرصت دیده شدن داشته باشند؟
اگر تمام توجهها تنها به چند برند شناختهشده معطوف شود، ناشران مستقل چگونه باید رشد کنند؟ چگونه باید اعتماد مخاطب را به دست آورند؟ مگر هر برند بزرگی روزی یک ناشر کوچک نبوده است؟
ناشران خصوصی، نویسندگان تازه را کشف میکنند، به آثار متفاوت فرصت انتشار میدهند و گاهی کتابهایی را چاپ میکنند که ناشران بزرگ حاضر به پذیرش ریسک آنها نیستند. بسیاری از جریانهای تازه ادبی و فرهنگی از دل همین ناشران مستقل شکل گرفتهاند. اما سهم آنها از حمایت، معرفی و دیده شدن، بسیار کمتر از آن چیزی است که شایسته آن هستند.
از سوی دیگر، هزینههای روزافزون چاپ، کاغذ، صحافی، طراحی، حملونقل و توزیع، فشار سنگینی بر دوش ناشران خصوصی گذاشته است، با این وجود، آنها همچنان ایستادهاند؛ نه برای ثروتمند شدن، بلکه برای زنده نگه داشتن چراغ کتاب .
فکری به حال ناشران خصوصی کنید
اگر قرار باشد تنها ناشرانی که سالها پیش به برند تبدیل شدهاند دیده شوند، آینده نشر چه خواهد شد؟ نسل جدید ناشران چگونه میتوانند جایگاه خود را پیدا کنند؟ چگونه میتوان انتظار داشت صنعت نشر پویا بماند، وقتی فرصت رشد تنها در اختیار گروه محدودی قرار میگیرد؟
فرهنگ، زمانی زنده میماند که همه صداها فرصت شنیده شدن داشته باشند، صنعت نشر نیز زمانی رشد میکند که میدان رقابت، عادلانه باشد؛ نه اینکه تنها نامهای شناختهشده از امکانات تبلیغاتی، رسانهای و بازار بهرهمند شوند و دیگران در سکوت، با تمام توان برای بقا تلاش کنند.
امروز بیش از هر زمان دیگری، ناشران خصوصی نیازمند دیده شدن هستند؛ نه از سر ترحم، بلکه به دلیل نقشی که در تولید فرهنگ، کشف استعدادها و حفظ جریان اندیشه ایفا میکنند. حمایت از ناشران مستقل، حمایت از آینده کتاب و آینده فرهنگ این سرزمین است.
امیدوارم روزی برسد که ارزش یک کتاب، تنها با نام ناشر سنجیده نشود؛ بلکه کیفیت محتوا، اندیشه نویسنده و تلاش ناشر معیار قضاوت باشد،روزی که همه ناشران، فارغ از اندازه و شهرتشان، فرصت برابر برای معرفی آثار خود داشته باشند .
تا آن روز، همچنان باید این مطالبه را تکرار کرد:
فکری به حال ناشران خصوصی کنید؛ پیش از آنکه بسیاری از آنها، با تمام آرزوها و تلاشهایشان، از چرخه نشر حذف شوند.